بیش از ۸۰  کشور در مناطق خشک و نیمه خشک جهان قرار گرفته اند که حدود ۴۰ درصد جمعیت جهانی  در آنها ساکن شده­اند و به دلیل شرایط اقلیمی طبیعتا کم باران هستند. کشور ایران  که ۸۵ درصد سطح آن در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد از اولین تمدنهایی بوده که از هزاران سال پیش به دلیل موقعیت جغرافیایی اش به ساخت سازه های ذخیره و انتقال آب پرداخته است.  متوسط بارش ايران ۲۵۰ میلیمتر یعنی یک سوم بارش جهانی است و در حالی که یک درصد از جمعیت جهان در این سرزمین قرار دارد، تنها یک سوم از منابع آب آن تجدید پذیر بوده  که رقمی در حد ۱۳۰ میلیارد مترمکعب در سال می باشد.

تغییرات اجتماعی دهه های اخیر نظیر رشد سریع جمعیت ، مهاجرت به شهرها و رشد شهرنشینی، رشد اقتصاد کشور بویژه در بخش­های کشاورزی و صنعت، افزایش مصرف آب در سه محور کشاورزی، صنعت و شهری را به همراه داشته است. تا سه دهه پیش میزان آب تجدیدپذیر سالیانه در ایران برای هر نفر حدود ۲۰۰۰ مترمکعب بود ولی در حال حاضر به حدود ۱۵۰۰ متر مکعب تقلیل یافته است که نشان دهنده شرایط بحرانی می­باشد که با آن در سال های آینده روبرو هستیم.

به موارد اشاره شده فوق می­باید پارامترهای دیگری نظیر افزایش گرمایش جهانی و تغییر اقلیم، خشکسالی های منطقه­ای طولانی مدت و مشکلات ناشی از آبهای مشترک مرزی را اضافه نمود تا بتوان به تنشی که در دهه اخیر بر منابع آب و مدیریت آب کشور وارد شده است، پی برد.

این تحولات منجر به این نتیجه گیری شده که  بدون شک دیگر نمی توان با استفاده از الگو های سنتی و قدیمی به مدیریت منابع آب کشور پرداخت و تنش حاصل از افزایش تقاضا، باعث گردیده تا مدیران آب کشور در صدد “مدیریت بهینه عرضه و تقاضا” با بهره گیری از موارد زیر باشند:

  • تلاش برای آموزش و تغییر فرهنگ مردم به مصرف صحیح آب و استفاده از آبهای نامتعارف مطابق با الگوها و استانداردهای تعيين شده
  • تعیین قیمت واقعی آب و پساب تصفیه شده
  • افزایش بهداشت عمومی با گسترش سیستم های تصفیه آب و فاضلاب در سطح کشور
  • برنامه­ریزی برای جلوگیری از آلودگی منابع آب بالاخص در زمان استفاده از آبهای نامتعارف همچون پساب‌ها و آبهای شور
  • تلاش برای بازچرخاني آب و استفاده مجدد از پساب‌های تصفیه شده
  • اقدامات توامان سازه‌ای و غیرسازه‌ای در مدیریت منابع آب و بهره‌برداری از آن

از طرف دیگر بعلت مصرف بیش از اندازه منابع آب و تبدیل آنها به فاضلاب, آب های جهان بیش از پیش در حال از دست دادن کیفیت سالم خود بوده و الودگی آب ها بعنوان یک مشکل بزرگ خود را نشان می دهند.

با توجه به مطالب مطرح شده می توان این نتیجه گیری سازمان ملل را تایید نمود که جهان در قرن بیست و یکم به سمت بحران جهانی آب در حال حرکت می باشد  و منطقه خاورمیانه و آسیای میانه، با کاهش کمیت و کیفیت منابع اب، این روند را با سرعت بیشتری طی می کنند. بر اساس آخرین گزارش ناسا که در فوریه سال ۲۰۱۳ منتشر گردیده است، منطقه خاورمیانه در چهار کشور ایران، عراق، سوریه و ترکیه حدود ۱۴۴ میلیارد مترمکعب (معادل حجم آب دریای مرده) را از دست داده است که این خود نشان‌دهنده افزایش بحران آب در این منطقه می‌باشد. حایز اهمیت است که ۶۰ درصد این مقدار ناشی از برداشت بیش از اندازه از منابع آبهای زیرزمینی بوده که جبران‌ناپذیر می‌باشد.

یکی از مهمترین رویکردهای مقابله با کمبود آب در سطح دنیا، استفاده از آبهای غیرمتعارف همچون پساب‌ها، آبهای شور، آبهای کارستیک، آب حاصل از مه و شبنم و …. در مدیریت منابع آب می‌باشد. نتیجه آنکه، بهره‌گیری فراگیر از فن‌آوری‌های مرتبط با استفاده از منابع آبهای غیرمتعارف برای جبران بخشی از کمبود آب از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود. کشور ایران نیز همگام با دیگر کشورهای جهان در صدد توسعه روش‌های نوین استفاده از آبهای نامتعارف در بخش‌های مختلف می‌باشد.

یکی از مصوبات هشتمین اجلاس شورای حکام مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری – تهران (تحت پوشش یونسکو) که در شهریورماه سال ۱۳۹۱ و با حضور جناب آقای مهندس نامجو، وزیر محترم وقت نیرو و رییس شورای حکام مرکز در محل ساختمان مرکزی وزارت نیروی ج.ا. ایران برگزار گردید، برگزاری سمینار بین‌المللی  استفاده از آبهای نامتعارف در مدیریت آب شهری توسط مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری و وزارت شهرداری‌ها و منابع آب کشور عمان، به عنوان یکی از فعال‌ترین اعضاء شورای حکام مرکز، در اوایل سال ۲۰۱۴ میلادی در شهر مسقط کشور عمان بوده است.

در همین راستا و بر اساس هماهنگی‌های بعمل آمده با طرف عمانی پس از طراحی وب‌سایت سمینار، طراحی بروشور و پوستر رویداد، ثبت نام از شرکت‌کنندگان، فراخوان ارسال اصل مقالات به زبان انگلیسی، بررسی محتوایی آثار ارسال شده و …، این سمینار از تاریخ ۵ لغایت ۷ اسفندماه سال ۱۳۹۲ در شهر مسقط پایتخت کشور عمان برگزار گردید.

از این رو، آقای دکتر همایون مطیعی و آقای مهندس علیرضا سلامت نمایندگان مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری (تحت پوشش یونسکو) جهت برگزاری سمینار مذکور و ارایه یک مقاله در زمینه «استفاده از پساب تصفیه‌شده در مدیریت آب شهری: مطالعه موردی تصفیه‌خانه‌های پساب شرق استان تهران» عازم کشور عمان شدند.

هدف از برگزاری این رویداد آشنایی شرکت‌کنندگان با مفاهیم، دانش و ابزارها و نو‌آوری‌های استفاده از آبهای نامتعارف (پساب، فاضلاب، آبهای شور، آبهای کارستیک، آب حاصل از رطوبت مه و شبنم و …) در مدیریت آب شهری با مرور بر مسایل و چالش‌های پیش‌رو در منطقه بوده است. در این رویداد نمایندگان کشورهای عمان، ایران، ترکیه، لبنان، آلمان، فرانسه، سوریه، پاکستان، مصر، لیبی، استرالیا، کانادا و … با ارایه یک مقاله پژوهشی یا مطالعه موردی پیرامون یکی از موضوعات این رویداد تجربیات و اطلاعات خود را با دیگر شرکت‌کنندگان به مشارکت گذاشتند.