آب شیرین یک منبع مهم برای سلامتی انسان‌ها، رفاه و امنیت است. با در نظر گرفتن طبیعت محدود، افزایش تقاضا و کاهش کیفیت آب، نیاز برای حفاظت و مدیریت این منابع ضروری می‌نماید. مناطق خشک و نیمه‌خشک با بزرگترین مشکل دسترسی و مدیریت منابع آب مواجه هستند. کمبود آب و دوره خشکسالی بلندمدت باعث تاثیرات منفی مختلفی در مناطق خشک و نیمه‌خشک شد که از آن جمله می‌توان به بهره‌برداری بیش از حد از منابع آب زیرزمینی و کاهش سطح آب در آبخوان­ها نام برد.

خشکسالی‌ها عمدتا به عنوان یک خطر طبیعی ناچیز پنداشته می‌‌شوند چرا که بسیار به‌تدریج توسعه پیدا می‌کنند، مناطق وسیعی را شامل می‌شوند، اغلب مورد توجه قرار نمی‌گیرند تا زمانی‌که قحطی به‌وجود بیاید یا فشار بسیار زیادی را به منابع طبیعی از جمله منابع آب زیرزمینی وارد کنند. خشکسالی‌ها با محدود کردن صنایع مرتبط با آب می‌توانند باعث خسارت‌‌های میلیاردی ناشی از کاهش محصولات کشاورزی شوند. پیش‌بینی در مورد تغییر اقلیم کنونی، افزایش در کمبودها و افزایش در شدت و مدت خشکسالی‌ها را در بعضی از مناطق نشان می‌دهد، که بر روی بخش‌های مختلف از جمله صنایع غذایی، آبرسانی، انرژی و سلامتی تاثیر خواهد گذاشت. هیئت بین‌المللی تغییر اقلیم[۱] این انتظار را دارد که امواج گرما و خشکسالی‌ها در طی دهه‌های آتی بسیاری از مناطق جهان را فرا بگیرد و تبدیل به یکی از مخرب ترین بلایای طبیعی شود.

آب زیرزمینی بزرگترین منبع آب شیرین است. بیش از ۹۵ درصد منابع آب شیرین قابل استفاده ما در آبخوان­ها به عنوان آب‌های زیرزمینی ذخیره شده‌اند. در بسیاری از مناطق، در بیشتر ایام سال بالاخص در دوره خشکسالی، آب‌های زیرزمینی تنها منبع تغذیه مصارف شهری و روستایی می‌باشد. در صورت عدم حفاظت از منابع آب زیرزمینی، کیفیت آب این منابع در اثر  نفوذ شوری، آلودگی ناشی از فعالیت‌های کشاورزی و شهری و دفع فاضلاب کنترل نشده، کاهش خواهد یافت.

بسیاری از کشورهای آسیایی برای تغذیه و فعالیت‌های اقتصادی خود، بسیار به این منبع وابسته هستند. رشد سریع صنعتی‌شدن و شهرنشینی که در قاره آسیا صورت گرفت، تنش شدیدی را به منابع آب زیرزمینی بسیاری از کشورهای آسیایی وارد کرد و باعث شد سطح آب زیرزمینی مخصوصا در مناطق خشک و نیمه‌خشک به مقدار زیادی کاهش پیدا کند. مشکلاتی از قبیل کاهش سطح آب زیرزمینی، کاهش آبدهی چاه‌ها، فرونشست زمین و نفوذ شوری که همگی ناشی از بهره‌برداری بیش‌ازحد از آب‌های زیرزمینی هستند، مانع توسعه و باعث ضرر و زیان‌های اجتماعی و اقتصادی می‌باشند. هم‌چنین آلودگی آبخوان­ها با انواع مختلف آلاینده‌ها نگرانی مهم دیگری است که در بسیاری از مناطق آسیا باید غلظت نیترات کنترل شود. این مشکلات باعث عدم بازگشت‌پذیری طبیعت می‌شود و زمان‌های زیادی را برای بازیابی این منابع می‌طلبد. ضرورتاَ اقدامات و سیاست‌های مناسبی برای مقابله با مشکلات در حال ظهور و مدیریت آب‌های زیرزمینی به شیوه‌ای پایدار مورد نیاز است تا تمام نتایج مثبت آن منجر به توسعه قاره آسیا گردد.

در کشور میزبان، ایران، خشکسالی و برداشت بیش‌از‌حد از منابع آب زیرزمینی به‌طور همزمان در حال اتفاق است و مشکلاتی را در بسیاری از سفره‌های آب زیرزمینی کشور به‌وجود آورده است. به دلیل خشکسالی‌های مکرر، بخش‌های بسیاری از کشور ایران با کمبودهای شدید آب مواجه هستند که این مسئله به عنوان یک موضوع امنیت انسانی مدنظر قرار گرفته است. سطح آب در سفره‌های زیرزمینی با نرخ زیادی در حال کاهش می‌باشد به‌گونه‌ای ‌که میزان بازیابی آب سفره‌ها نمی‌تواند جوابگوی تامین نیاز مصرف‌کنندگان و مشترکین موجود باشد.

 اهداف

بنا به درخواست رئیس کمیته ملی برنامه بین المللی آب‌شناسی یونسکو ایران[۲]، دفتر یونسکو در تهران[۳] با مشورت با دبیرخانه IHP و مرکز منطقه‌ای مدیریت آب شهری-تهران (تحت پوشش یونسکو)[۴] و برنامه ابتکار بین المللی خشکسالی[۵] در یک ابتکار عمل با هدف بحث و بررسی و به اشتراک‌گذاری تجربیات منطقه‌ای پیرامون روش‌های نوین مدیریت آب‌های زیرزمینی، ابزارها و راهکارهای مقابله با خشکسالی، تصمیم به برگزاری یک نشست گروه كارشناسي سه‌روزه با تمرکز بر کشورهای آسیایی گرفتند.

این نشست تخصصی حامی فاز هشتم برنامه بین المللی آب شناسی یونسکو[۶] است که بر دستیابی به پایداری و امنیت آبی در پاسخ به چالش‌های محلی، منطقه­ای و جهانی با استفاده از توانایی‌های ساختاری و ظرفیت‌های انسانی تمرکز دارد. با استفاده از فرصت به‌دست آمده از این نشست،  اولين نشست گروه كارشناسي برنامه بين المللي ابتكار خشكسالي (IDI) نیز به منظور بحث درباره کمک‌های ممکن و اشتراک طرح‌ها برای کمک به کاهش اثرات خشکسالی و شناسایی اقدامات برای توسعه فعالیت‌های برنامه بين المللي ابتكار خشكسالي برگزار گردید.